قیمت یک کالا در ایران چقدر فرق میکند؟ گزارشی از ۴۷۰ جستوجوی واقعی
برای هر کالایی که کاربران جستوجو میکنند یک صفحه قیمت منتشر میکنیم. سه ماه از این صفحهها را شمردیم: گرانترین فروشنده هر کالا بهطور میانه ۳ برابر ارزانترین است، و خرید از ارزانترین گزینه معتبر بهطور میانه ۴۱٪ زیر قیمت میانی بازار تمام میشود. جالبتر اینکه اختلاف روی لوازم اداری و مصالح بیشتر از موبایل است — و دلیلش واحد شمارش است، نه بازار.
هر بار که کاربری قیمت کالایی را میپرسد، نسخهای بینام از همان جستوجو به شکل یک صفحه قیمت عمومی منتشر میشود. سه ماه که از این کار گذشت، مجموعهای در اختیار داشتیم که کمتر جایی هست: صدها کالای واقعی که آدمهای واقعی دنبالشان بودند، هرکدام با فهرست فروشندههای واقعی و قیمتهای آن روز. این گزارش، شمارش همان مجموعه است.
- ۴۷۰
- کالای جستوجوشده
- ۲٬۵۹۰
- قیمت واقعی از فروشگاهها
- ۳ برابر
- میانه اختلاف گرانترین تا ارزانترین
- ۴۱٪
- میانه صرفهجویی نسبت به قیمت میانی
کالای یکسان، سه برابر اختلاف
۴۰۳ کالا دستکم سه قیمت قابلمقایسه داشتند. برای کالای میانی این مجموعه، گرانترین فروشنده ۳ برابر ارزانترین قیمت میدهد. این عدد میانه است، نه استثنا: یکچهارم کالاها اختلافی کمتر از حدود دو برابر داشتند و یکچهارم بیشتر از پنج برابر.
اما عدد کاربردیتر این است که خرید از ارزانترین گزینه چقدر جلو میاندازد. نسبت به قیمت میانی همان کالا، ارزانترین گزینه بهطور میانه ۴۱٪ پایینتر است — یعنی کسی که اولین قیمت متوسط بازار را میپذیرد، معمولاً نزدیک به دو برابر ارزانترین گزینه معتبر میپردازد. برای یکچهارم کالاها این تفاوت زیر ۲۱٪ بود و برای یکچهارم بالای ۶۳٪.
و جستوجو تا آخرین ردیف ارزش دارد: فاصله ارزانترین قیمت تا دومین ارزانترین، بهطور میانه ۲۱٪ است. یعنی حتی وقتی دو فروشنده هر دو «ارزان» بهنظر میرسند، انتخاب اشتباه یکپنجم پول را میبرد.
کدام کالاها بیشترین اختلاف را دارند؟
- لوازم اداری و تحریر۲۱ کالا۶٫۴
- مصالح و اقلام ساختمانی۳۰ کالا۵٫۲۸
- اقلام تبلیغاتی۵ کالا۵٫۲۶
- شوینده و مصرفی۲۸ کالا۲٫۹۳
- قطعات و روغن خودرو۴۳ کالا۲٫۴۳
- موبایل و الکترونیک برند۳۴ کالا۲٫۳۳
علت این تفاوت، هویت کالاست نه رقابت فروشندهها. کالایی که یک کد مدل دارد، در همه فروشگاهها همان کالاست و قیمتها ناچار به هم نزدیک میمانند. کالایی که با نام عمومی خریده میشود، در هر فروشگاه میتواند وزن، بستهبندی، تعداد در بسته یا گرید متفاوتی داشته باشد — و آنوقت اختلاف قیمت، اختلاف کالاست.
| کالا | ارزانترین | گرانترین | اختلاف |
|---|---|---|---|
| مک بوک M4 Pro با ۴۸ گیگ | ۵۴۳٬۹۰۰٬۰۰۰ | ۵۴۵٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۱٫۰۰ برابر |
| گوشی A36 نسخه ۲۵۶ | ۷۵٬۴۵۰٬۰۰۰ | ۸۳٬۰۱۵٬۰۰۰ | ۱٫۱ برابر |
| روغن هیدرولیک بهران ۶۸ | ۴٬۷۰۰٬۰۰۰ | ۵٬۲۰۰٬۰۰۰ | ۱٫۱۱ برابر |
| فیلتر روغن پراید | ۲۵۱٬۰۰۰ | ۶۵۰٬۰۰۰ | ۲٫۶ برابر |
| فیلتر هوای ایسوزو P700 | ۳۰۴٬۸۰۰ | ۳٬۳۳۰٬۰۰۰ | ۱۰٫۹ برابر |
| میز کانتر | ۹٬۹۷۵٬۰۰۰ | ۱۷۶٬۴۹۰٬۰۰۰ | ۱۷٫۷ برابر |
وقتی «ارزان» ارزان نیست
در ۱۱ کالا از آن ۴۰۳ کالا، ارزانترین ردیف بیش از هشت برابر زیر قیمت میانی بود. تقریباً هیچکدام معامله خوبی نبودند: «برگه A4» با قیمت یک بسته کنار قیمت کارتن، «مهره بولت» با قیمت دانهای کنار قیمت کیلویی، «میلگرد» با قیمت کیلو کنار قیمت شاخه. قاعده سادهای از این درمیآید که در هر سایتی به کار میآید: اگر قیمتی چند برابر از بقیه پایینتر است، اول واحد فروش را نگاه کنید، نه فروشنده را.
دو نکته دیگر از همین داده که هنگام خرید به کار میآید. اول، ۴۰ قیمت از ۲٬۵۹۰ قیمت (حدود ۱٫۵٪) آنقدر از بازار دور بودند که بهعنوان قیمت مشکوک علامت خوردهاند — معمولاً خطای ریال و تومان یا قیمت یک کالای دیگر روی همان صفحه. دوم، در ۴۵٪ موارد ارزانترین ردیف، دقیقاً همان کالای پرسیدهشده نبود بلکه یک نسخه یا کالای نزدیک بود. برای همین ارزانترین ردیف را برچسب میزنیم و نه فقط رتبه میدهیم.
این اعداد در عمل چه میگویند
- برای کالای برنددار و مدلدار، جستوجوی زیاد صرفه ندارد؛ اختلاف واقعی حدود ۱۰ تا ۳۰ درصد است. تمرکز را بگذارید روی اصل بودن و گارانتی.
- برای کالای عمومی — کاغذ، پیچ و مهره، شوینده، مصالح — قبل از مقایسه قیمت، واحد فروش را یکسان کنید. وگرنه دارید دو چیز مختلف را مقایسه میکنید.
- روی دومین ارزانترین گزینه هم بایستید: میانه فاصلهاش با ارزانترین ۲۱٪ است، که برای یک خرید فهرستی عدد کمی نیست.
- قیمت مشکوک را دور نریزید، ولی پایه تصمیم هم نکنید؛ صفحه فروشنده را باز کنید و واحد را ببینید.
همین کار را میتوانید برای کالای خودتان انجام دهید: صفحههای قیمت منتشرشده را ببینید، یا اگر فهرست بلندی دارید استعلام قیمت گروهی با اکسل همین مقایسه را برای همه ردیفها یکجا انجام میدهد. روش کامل مقایسه دستی را هم در راهنمای مقایسه قیمت آنلاین نوشتهایم.
روش و محدودیتها
اعداد از صفحههای قیمت عمومی خودمان تا ۳۰ مرداد ۱۴۰۵ درآمدهاند: ۴۷۰ کالا و ۲٬۵۹۰ قیمت، از جستوجوهایی که از خرداد شروع شدهاند. قیمت هر کالا، تصویر آخرین جستوجوی همان کالاست. قیمتهای علامتخورده بهعنوان مشکوک از حساب اختلاف بیرون گذاشته شدهاند و کالاهایی که کمتر از سه قیمت داشتند به آماره اختلاف وارد نشدهاند. دستهبندی نوع کالا با تطبیق واژههای نام کالا انجام شده، پس تقریبی است. و مهمتر از همه: این مجموعه، جستوجوهای کاربران ما است، نه نمونهای از کل بازار ایران — سهم اقلام صنعتی و اداری در آن بیشتر از سهم واقعیشان در خرید خانوار است.